يك پزشك انگليسي به نام جيمز بريد( braid ) (1795-1860م) باعث شد تا هيپنوتيزم از قعر فراموشي به اوج شهرت و اعتبار علمي صعود كند وي در آغاز از طرفداران مسمريسم بود ولي بزودي اين طرز فكر را به كنار گذاشت و در رساله اي كه نوشت از اين پديده به عنوان خواب عصبي ياد كرد كه بعد از مدتي نام هيپنوتيزم را براي آن برگزيد.در سال 1882 شاركو_بزرگترين و برجسته ترين نورولوژيست يا متخصص بيماريهاي عصبي زمان خود- در برابر اكادمي علوم همان آكادمي علومي كه چند سال قبل از آن مسمريسم را از صحنه اجتماعي و پزشكي حذف كرده بود به بيان مقاله يا رساله اي پرداخت كه حاصل تحقيقات و پژوهشهاي وي در زمينه هيپنوتيزم بود هر چند شاركو به اشتباه تصور مي كرد كه هيپنوتيزم در اساس يك ماهيت و خصلت هيستريكي دارد و اين پديده ها بيشتر در كساني بروز مي كند كه دچار برخي از زمينه هاي غير طبيعي در سيستم عصبي هستند ولي از آنجايي كه مقدمه هيپنوتيزم را با مضامين بيماري پيوند داده بود.يافته هاي وي بهتر مورد قبول جامعه پزشكي قرار گرفت .در سالهاي حيات شاركو عصر درخشان و طلايي هيپنوتيزم در فرانسه ناميده مي شود. چون در اين تاريخ كليه پزشكان فرانسوي رسما هيپنوتيزم و كاربرد آنرا در امور درماني شناخته بودند در سال 1892 كميسيون مخصوصي از طرف جامعه پزشكان انگلستان به اتفاق گزارش دادند كه پديده هيپنوتيزم بر مبناي علمي استوار بوده و حقيقت دارد كه اين كميسيون ارزش هيپنوتيزم را به عنوان يك روش جديد براي معالجه بيماريهاي عصبي تاييد نمود و بالاخره پس از تلاش فراوان پديده هيپنوتيزم به طور رسمي مورد قبول و موافقت جامعه پزشكان انگلستان قرار گرفت و اولين كنگره بين المللي هيپنوتيزم در سال 1893 تحت رياست شاركو در پاريس تشكيل گرديد.

دكتر زيگموند فرويد با همكاري دكتر ژوزف بروير(1842-1925م) در روشهاي روان درماني خود از هيپنوتيزم براي درمان هيستري استفاده مي كرد نتايج اين تجربيات در سال 1895 در يك كتاب مشترك آنان به نام مطالعاتي در زمينه هيستري منتشر گرديد در زمان انتشار اين كتاب فرويد از بكارگيري هيپنوتيز منصرف شد و به روانكاوي و تداعي آزاد روي آورد.يكي از مهمترين وقايعي كه به پيشرفت و تعالي هيپنوتيزم علمي كمك كرد پژوهشهاي عملي و آزمايشگاهي دكتر كلارك هورك(1884-1952م)استاد دانشگاه ويسكانسين در اين دانشگاه و بعدها در دانشگاه معروف و معتبر ييل بود.ولي پروفسور هول هم مانند فرويد در ميان راه هيپنوتيزم را رها كرد ولي عده اي از همكارانش راه وي را ادامه دادند. با اين وجود آنقدر پژوهشهاي علمي در زمينه هيپنوتيزم توسط وي صورت گرفته بود كه در مقاله پژوهشي و ايزن هوف نام 508 مورد از آنها به چاپ رسيده است.

تاريخ هيپنوتيزم در ايران

ولبرگ- در كتاب هيپنوتيزم پزشكي -معتقد است كه براي اولين بار مغان ايراني ومرتاضان هندي با روشهاي سخت تمركز به روشهاي خود هيپنوتيزم دست يافتند ودراين شرايط احساس مي كردند به قدرتهاي درماني عظيمي دست يافته اند.پروفسور آرتور كريستن سن در كتاب ايران در زمان ساسانيان به شرح جلسه اي مي پردازد كه ماني يكي از شاهزادگان ساساني رادريك خلسه هيپنوتيزمي طولاني همراه با شهود و با قصد ايجاد و تشديد ايمان قرار داده است .در ايران باستان مغان كه همان شمنان قديم بودند كارهاي روحاني ،درماني و ساحري را اداره مي كردند ماني يك هيپنوتيزور بسيار ماهر بود علاوه بر آن پزشك و روحاني هم بود. بنيانگذار انجمنهاي روحي در ايران دكتر خليل ثقفي (اعلم الدوله) پزشك مظفر الدين شاه قاجار است دكتر ثقفي همراه با دكتر لقمان الممالك مدتي زير نظر شاركو و بعد جانشين وي دكتر لوييس مشغول آموزش عمليات منيطسمي (مانيا تيزمي=مغناطيسمي=مغناطيس حيواني)بوده است.